EMAIL
RSS
TWITTER
Hoe stap je uit je slachtofferrol?
Heb je wel eens het idee dat alles je tegen zit? Dat niemand je begrijpt? Dat je niet krijgt wat je verdient. Dan is de kans groot dat jij jezelf in een slachtofferrol plaatst. Calimero, het kleine kuikentje, had er ook al last van: “ Zij zijn groot en ik ben klein en dat is niet eerlijk. “
Als je in een slachtofferrol stapt, betekent dit dat je het ontstaan van negatieve gevoelens en emoties volledig of voor een groot deel bij een ander of bij de omstandigheden neerlegt. Je laat je verlammen door de situatie. De ander begrijpt je niet; dat alles tegen zit, komt door de omstandigheden; niemand luistert naar jou. De essentie van deze rol is dus dat je niet de leiding en verantwoordelijkheid neemt over je eigen leven, maar dat jij je laat leiden door de manier van reageren van anderen. Je neemt geen of onvoldoende eigen verantwoordelijkheid voor je leven. Hoe jij je voelt hangt af van anderen! Wat jij doet hangt af van anderen!
Wij hebben een onjuiste vooronderstelling over onze eigen rol en eigen kracht om dit op te lossen. Wij leggen het probleem en de oplossing bij een ander neer, terwijl wij dit zelf kunnen oplossen. Wij beschikken over een enorm potentieel om het probleem op te lossen.
Een van de meest inspirerende boeken is het boek: “de zin van het bestaan” van de psychiater Viktor Frankl. Zijn beststeller is deels een relaas over zijn verblijf in diverse concentratiekampen in Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zijn kracht om te overleven kwam voort uit dat hij vanuit zijn eigen missie, vanuit zijn eigen waarden en betekenis, zin kon geven aan de situatie. Zelfs aan deze verschrikkelijke situatie: een concentratiekamp. Als er nu iemand echt een slachtoffer was, dan was hij dat wel, maar toch kon hij uit deze rol stappen, en kracht vinden vanuit zichzelf.
Met andere woorden: in plaats van mee te gaan met de gevoelens van machteloosheid was hij in staat om zijn wil tot het geven van betekenis aan zijn leven als primaire drijfveer te laten gelden.
Hoe komt het dat de ene persoon anders reageert op hetzelfde leed als een andere persoon? Het verschil zit in de wijze dat met leed wordt omgegaan. Het is zeker zo dat er veel leed op ons afkomt, maar het is onze reactie hoe wij met dit leed omgaan dat bepaalt hoe wij ons voelen. Wij kunnen ons laten leiden door dit leed of wij kunnen dit leed gebruiken voor groei en ontwikkeling, door betekenis en waarden aan deze ervaringen te verbinden.
Hoe stappen wij uit onze slachtofferrol? In de rest van dit artikel beschrijf ik een aantal methodes hoe je uit deze slachtofferrol kan stappen. Let wel: dit is niet eenvoudig, en het zal lange tijd kosten voordat je er grip op krijgt.
- Oordeelloze zelfobservatie. Wij moeten leren naar onszelf te kijken om inzicht te krijgen wanneer wij in de slachtofferrol zitten. Ons bewustzijn over onszelf en wie wij zijn, welke zelfbeeld wij hebben, is een eerste stap in de zelfbevrijding. Wij laten ons leiden, door de omgeving, door onze conditioneringen, door ons zelfbeeld etc. Heb door dat jij je probleem bij de omgeving neerlegt. Creëer een mindset die oefent om bij elke ervaring zowel bewust te zijn van de omgevingsfactoren en tegelijkertijd bewust te zijn van de primaire oorzaak: hoe jij omgaat met deze factoren. Wij streven om deze zelfobservatie zonder oordeel te doen.
- Onderzoek je vooronderstellingen. Wij hebben een reden om in onze slachtofferrol te stappen. Daar zit een overtuiging aan te grondslag, een vooronderstelling, een idee. Wij moeten streven bewust te worden van onze vooronderstellingen. Wanneer wij zinnen maken die beginnen met: “ ik vind dat jij, jij moet, ik wil dat zij”..….heeft dat vaak veel te maken met onze eigen vooronderstelling, met onze overtuigingen, met onze verwachtingen. Kijk er naar, word je bewust van jouw overtuigingen en verwachtingen. In plaats van dat wij geleefd worden door deze onbewuste vooronderstellingen, worden wij ons bewust van deze vooronderstellingen. Ga vervolgens op zoek naar de waarheid van de vooronderstelling. Waarom denken wij zo? Welke betekenis leggen wij ten grondslag aan deze gedachte? “Waarom vind jij dat niemand jouw begrijpt? Waarom zou iedereen jou moeten begrijpen? Wat bedoel jij met begrijpen? Wat bedoel jij met niemand? Wat zou de ander over dit onderwerp vinden? Waarom zou de ander zo reageren?. “ Als je zo op zoek gaat naar je vooronderstellingen en je verwachtingen zul je merken dat er geen fundamentele waarheid aan te grondslag ligt.
- Streer ernaar om je niet te laten leiden door je slachtoffer gevoelens. Voordat wij het weten laten wij ons leiden door de slachtoffergevoelens, en ga we dingen doen waar wij later spijt van hebben. We hebben een keuze om wel of niet mee te gaan met deze gevoelens. Tussen de stimulus en je reactie is een moment waarin wij een keuze kunnen maken. Ga op zoek naar dat moment en maak een keuze vanuit het ruime bewustzijn. Het ruime bewustzijn is het bewustzijn dat niet primair wordt gestuurd door je geconditioneerde geest maar gestuurd wordt door je ongeconditioneerde geest. Als je vanuit dit bewustzijn kan reageren, reageer je met een duurzame actie. Een actie die gebaseerd is op verbinding en eigen verantwoordelijkheid nemen. Jij hebt proactief gereageerd, en hebt zelf verantwoordelijkheid genomen.
- Verschuif je mindset van deelgenoot te zijn van het probleem naar deelgenoot te zijn van de oplossing. Analyseer de problemen, jouw situatie. Kijk eerst eens wat je problemen zijn. En probeer dan te kijken welke problemen in jouw mogelijkheden zitten om op te lossen en welke niet in jou mogelijkheden zitten om op te lossen. Vervolgens laat je alle problemen los die door een ander veroorzaakt worden of die een ander moet gaan oplossen. Blijven alleen jouw problemen nog over. Maak vervolgens een plan hoe jij een oplossing kan bedenken voor jouw problemen.
- Geef betekenis aan de situatie. Zoals het boek van Viktor Frankl prachtig laat zien, zit in elke ervaring een waarde voor ons leven verborgen. Wat is de waarde van de gebeurtenis waardoor jij je een slachtoffer voelt? Het antwoord op deze vraag is niet eenvoudig, en deze krijgen wij pas na een langere periode. Het feit dat er een betekenis zit aan alle ervaringen, kan veel troost en kracht geven.
Schrijf je nu in als je persoonlijk en/of zakelijk wilt groeien en ontvang het gratis E-boek 'Bezieling is de weg niet het doel. Acht eigenschappen voor meer bezieling in je werk'.
July 25th, 2009 at 7:33 pm
Beste Guido,
Bedankt voor je verhaal. Het is grappig dat een vriend van mij kort geleden hetzelfde boek noemde.
Ik vrees dat ik ook de neiging heb om in een slachtofferrol te blijven hangen. Waar die vandaan komt is redelijk makkelijk te achterhalen, maar om het los te laten is een stuk moeilijker.
Bij mij gaat het er vooral om dat ik niet kan geloven dat anderen er voor mij zijn. Zelfs zo sterk, dat ik er niet meer vanuit durf te gaan. Ik voel me vaak eenzaam. Contact maken helpt, maar is ook moeilijk, en als iemand er dan niet is, ben ik erg teleurgesteld. Tegelijk probeer ik om niets meer te verwachten, maar daardoor maak ik mezelf misschien nog afhankelijker. Ik voel me vaak als een bedelaar die smeekt om een kruimeltje brood, hoopt dat er nog iets overschiet voor hem.
Er zijn wel mensen om me heen, alhoewel niet heel veel. Maar ik ben zo bang dat zij binnenkort wegzijn, dat ik niets durf te vragen. Tegelijk is mijn verlangen naar aandacht wel merkbaar, wat voor de ander niet leuk is.
Ik ben er nog niet uit, hoe ik hiermee om moet gaan. (Ben overigens wel in therapie.)
Groeten,
Femke
July 26th, 2009 at 10:46 am
Beste Femke,
dank je wel voor je reactie. De oplossing van veel problemen begint met inzicht krijgen in jezelf. Het ziet er naar uit dat jij daar heel goed mee bezig bent. De weg is vaak lang en moeilijk, tegelijkertijd onvermijdelijk als je wilt ontwikkelen.
In mijn artikel schrijf ik een aantal methodes om uit je slachtofferrol te stappen. De essentie is betekenis geven aan jouw situatie en je niet laten verlammen door de situatie, maar je eigen koers varen. Wellicht is het verstandig om stil te staan bij je eigen koers in relatie met anderen.
groet
Guido
December 23rd, 2009 at 1:33 pm
Hallo Guido, pas net tijdens het opruimen van de keuken merk ik dat ik al jaren in een slachtofferrol zit. Ik typte dit in op google en daar was u. Ik heb het verhaal gelezen en ga er vandaag nog mee aan de slag. Over het algemeen ben ik een stoere vrouw die heel veel aan kan en ook uren achtereen kan sporten, toch heb ik aldoor het idee dat door omstandigheden het leven zwaarder is dan nodig. Altijd maar die was, die rommelige kamers, het achterstallige onderhoud….enz.Zo ben ik altijd wel boos of ontevreden over iets of iemand maar bovenal, door deze gevoelens boos en teleurgesteld in mezelf. Wij hebben 4 kinderen 2 katten 4 kippen en een haan. Verder werk ik als ziekenverzorgende in de avonduren. Ik ben dus constand aan het geven. Ja, dit heb ik zelf gewild….Ik ben benieuwd of ik eruit kom! Ik zal regelmatig uw pagina lezen en verder het boek van Frankl lezen. Bedankt zover, vriendelijke groet Anier
January 6th, 2010 at 6:32 pm
Waarom voel je je een slachtoffer?
Misschien wel omdat een ander misbruik maakt
van jouw open en eerlijkheid,van jouw goede bedoelingen
Van jouw te goed zijn voor deze wereld
Te veel wordt naar de slachoffer gekeken
maar roeit eens met wortel en tak de veroorzakers uit
Waarom heeft de een een goede mentaliteit
en de ander een slechte.
Ligt dat ook niet aan de opvoeding.
Kan het niet zo zijn dat jij slachtoffer bent
omdat de ander jou tot zijn/haar slachtoffer maakt
Wat heeft pestprotocollen voor zin
dat jij je een slachtoffer voelt ligt aan jou
en niet aan de veroorzaker
Jij moet in therapie.Niet de veroorzaker
Zo houdt het systeem zich draaiende en hebben de therapeuten werk waar ze heel goed voor betaald worden
Is dat niet een beetje de ander helpen om er zelf beter van te worden.
het lijkt mij niet dat vrienden geld aan elkaar vragen
January 9th, 2010 at 5:11 pm
Beste Charley,
bedankt voor je reactie. Het feit dat er in het leven slachtoffers en daders zijn, is een feit. Ik wil daar ook niets van af doen.
De essentie van het artikel gaat niet over dit feit. De kern van je het artikel is dat onze eigen attitude bepaalt, hoe wij met deze rol omgaan.
met groet
January 9th, 2010 at 5:13 pm
Beste Anier,
bedankt voor je reactie. En fijn te horen dat het artikel iets in je heeft geraakt. Het boek van Frankl is een echte aanrader! Ik hoop dat je er dezelfde inspiratie uit kan halen als ik heb gedaan en ik nog steeds doe.
groet
Guido
February 11th, 2010 at 3:58 pm
Ben bang, verlatingsangst, slachtofferrol en langzaam maar zeker worden mij toch ook wel dingen duidelijk. Met een vader en een moeder die er nooit waren, nooit tegen mij zeiden dat ze me van me hielden heb ik een muurtje opgebouwd. Als er dan iemand dichtbij kwam dan kroop ik weg en nu nog, denk dat mijn vrouw daar ook last mee heeft gekregen, met het feit dat ik gewoon heel moeilijk mijn gevoelens kan laten zien, dat ik uitspreek dat ik iemand mis, dat ik van iemand hou, is dit nou een verworven inzicht ?
Mijn vader die nooit iets zei, mijn moeder werkte altijd, broer 5 jaar ouder en dus van een andere generatie, heb mijn verantwoording genomen toen mijn ex zwanger raakte en zo ben ik daar in gerold. Niet nagedacht, niet naar gevoelens geluisterd en gewoon doorgegaan. De daaropvolgende relatie (inmiddels ook ex) C sprak er toen ook al over, die rancune, dat slachtoffer gevoel, iedereen tegen mij, ik ben niks maar ik heb de laatste jaren bijgeleerd en dit nu met mijn huidige vrouw is wellicht weer een stap verder. Deze vrouw heeft inmiddels ook een einde aan de relatie gemaakt omdat wij een broer-zus relatie zouden hebben.
Als er inderdaad sprake zou zijn van een slachtofferrol dan zou dat ook verklaren waarom ik bang ben voor relaties, waarom ik mensen nooit te dicht bij laat komen, waarom ik soms zo allejezus rancuneus kan zijn en mensen dan ook niet kan vergen bang als ik ben dat ze me weer “pakken”, dat ik zo gek ben op rust, alle lawaai, gekibbel, ruzie maakt me bang, bang om mensen te verliezen, dan maar aanpassen .. en dat is wellicht de oorzaak van alles.
Heeft dan niets te maken met intelligentie of wat dan ook maar simpelweg nare ervaringen vanuit de jeugd. Dat zou dan ook verklaren waarom ik bang ben voor intimiteit maar er tegelijkertijd ook om schreeuw dat mijn behoefte naar intimiteit en lichamelijk contact zo groot is, omdat dat wellicht de enige manier is om uit die schulp te kruipen. Om achter die muur vandaan te komen.
Zelfs op zijn sterfbed sprak mijn vader niet alleen een eenvoudig “nou jongen dat was t dan”.. en verder niet, mijn moeder was ook nooit een prater en mijn broer heb ik al jaren niet meer gezien. Waarom moet er een crisis ontstaan voor er inzicht komt ? Er zijn meer mensen die dit soort opmerkingen tegen mij maakten, relax man, doe eens wat losjes, maak je niet zo kwaad, doe eens rustig, wat maakt t nou uit dat die kinderen kibbelen. Lijkt er op dat langzaam de stukjes op hun plek vallen, zou ik dan toch slachtoffer zijn van mijn eigen verleden en eigen gedrag ? Zo ja wat doe ik er dan mee ? Hoe moet ik verder ? …
February 20th, 2010 at 3:11 pm
hoi Peter,
bedankt voor je reactie. Zelfinzicht is een belangrijke stap en ik denk dat jij zeer goed op weg bent.
Ik denk dat het boek van Covey, “7 eigenschappen voor effectief leiderschap” je ook kan helpen. Met name de eerste eigenschap. Ik heb ook op mijn website daar meerdere keren over geschreven. Zoek op proactiviteit en je zult de artikelen vinden.
met groet en succes
Guido
February 25th, 2010 at 8:12 pm
Beste Guido.
Ik heb een moeder die zo lang ik haar ken, in een slachtofferrol zit. Als kind hebben we veel moeten doen om haar weer tevreden te krijgen. Als we een andere mening hadden en ze voelde zich niet gehoord, kon ze ons dagen lang negeren of in bed gaan liggen, net zo lang totdat wij onze excuses hadden aangeboden. Dat was de enige manier om de situatie weer normaal te krijgen. Ze heeft haar hele leven ook een chronische ziekte die ze maar niet kan accepteren, wat ook de nodige effecten op ons als kinderen heeft gehad. Nu wij wat ouder zijn, merken we aan haar nog steeds dat ze regelmatig wat in de put zit en dat ze met regelmaat in gezelschap laat weten dat ze zich niet gehoord voelt of dat mensen haar niet aardig vinden. Ze klaagt ook regelmatig over het feit dat ze geen vriendinnen heeft etc. Als we tegen haar ingaan of wat harder onze mening laten horen, is ze gelijk dagen van slag en moeten wij het zo praten dat ze zich weer prettig voelt. Daarom praten we vaak naar wat zij graag wil horen om de sfeer goed te houden. Ik heb al met regelmaat geprobeerd haar naar een therapie te krijgen en rustig tot haar door te dringen, maar ze ziet niet in waarom ze hulp nodig zou hebben. Ze ziet dus haar aandeel niet in het geheel en legt alles neer bij anderen. De frustraties lopen bij ons als kinderen ook langzaam op. Het vergt erg veel van ons. De situatie is eigenlijk nog complexer dan ik kan verwoorden. Mijn vraag is, waar komt dit gedrag vandaan en hoe kunnen wij er als omgeving het beste mee omgaan??
Groeten Sonja
February 28th, 2010 at 10:48 am
Beste Sonja,
Hartelijk dank voor je reactie op mijn artikel. Ik vind dat je een erg duidelijk weergave geeft van de situatie. Elke verandering begint bij begrip en kennis van de situatie. En mijn complimenten hoe goed jij dat weer geeft.
Je vraagt waar het gedrag van je moeder vandaan komt? Vaak komen wij daar ook niet achter. Ik denk dat dit ook niet hoeft om tot een oplossing te komen. Je moeder is natuurlijk niet de enige die in een slachtofferrol zit. Dus er valt wel wat in algemene zin over te zeggen. De kern ligt bij het vasthouden van ons ego. Ons ego is een reflectie van onze geconditioneerde geest. Wij identificeren ons met de geconditioneerde geest. Deze geest is niet ons werkelijk zijn, maar deze geest is wel heel sterk en wint het meestal van ons bewustzijn, van de ware zijnstoestand van onze geest.
Als je naar dit artikel gaat, kan je .hier meer over lezen. Ook de boeken van Echkart Tolle kunnen je hier verder mee helpen.
Ten tweede vraag je hoe jullie er als omgeving het beste mee om kunnen gaan. Wel dat hangt af wat jullie doel is, wat willen jullie bereiken? Stel dat je wilt dat je er zelf minder last van hebt, en je er nu veel last van hebt, betekent dat je het in ieder geval anders moet doen dan je deed. Doorgaan op dezelfde manier, creëert hetzelfde resultaat. Succes!